รายละเอียด
สถานภาพชุมชนชาติพันธุ์จังหวัดเชียงรายกับการจัดสวัสดิการชุมชน กรณีศึกษากองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลในเขตอำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย


บทคัดย่อ 

ชื่องานวิจัย :  สถานภาพชุมชนชาติพันธุ์จังหวัดเชียงรายกับการจัดสวัสดิการชุมชน 

              :  กรณีศึกษากองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลในเขตอำเภอแม่ฟ้าหลวง จังหวัดเชียงราย
 

ผู้วิจัย :  นางณัฐธิดา จุมปา และคณะ

ปีที่วิจัย : 2553

ที่ปรึกษา :  รองศาสตราจารย์ ดร. มาฆะ ขิตตะสังคะ

การวิจัยนี้มีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาและประเมินสถานภาพชุมชนชาติพันธุ์ในการพัฒนาระบบบริหารจัดการสวัสดิการชุมชน การแสวงหาแนวทางการพัฒนารูปแบบการบริหารจัดการระบบสวัสดิการชุมชนที่สอดคล้องกับสภาพสังคมและวัฒนธรรมให้เกิดความยั่งยืน และวิเคราะห์ศักยภาพและข้อเสนอแนะแนวทางการสนับสนุนการบริหารจัดการระบบสวัสดิการชุมชนของชุมชนชาติพันธุ์ในจังหวัดเชียงราย

การศึกษาวิจัยครั้งนี้เป็นได้ใช้ประชากรที่ศึกษาถึง 4 กลุ่มได้แก่ (1) คณะกรรมการสนับสนุนการขับเคลื่อนสวัสดิการชุมชนจังหวัดเชียงราย และคณะอนุกรรมการที่เกี่ยวข้อง (2) ผู้นำชุมชน และแกนนำชุมชนในกลุ่มและองค์กรต่างๆ ของชุมชนท้องถิ่นตำบล (3) ประชาชนผู้เป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชน และ (4) ประชาชนที่ไม่เป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชน โดยใช้เครื่องมือแบบสอบถาม แนวทางการสัมภาษณ์ และการประชุมกลุ่มย่อย

ผลการศึกษาวิจัยพบว่า สถานภาพชุมชนชาติพันธุ์กับการจัดสวัสดิการชุมชนมีความเกี่ยวข้องสภาพภูมิศาสตร์และทางสังคม ตลอดจนลักษณะความสัมพันธ์ของกลุ่มองค์กรต่างๆ ซึ่งการตั้งถิ่นฐานของชุมชนหมู่บ้านที่อยู่ห่างไกลกันเป็นอุปสรรคต่อการดำเนินโครงการสนับสนุนการจัดสวัสดิการชุมชนในพื้นที่ที่ทำให้กลไกต่างๆ ทำงานได้ลำบาก แต่ก็มีลักษณะเด่นตรงความสัมพันธ์เป็นระบบเครือญาติ มีการรวมกลุ่มองค์กรต่างๆ ที่สามารถเป็นรากฐานของงานสวัสดิการชุมชนจากในอดีตมาจนถึงปัจจุบันได้แก่ กลุ่มออมทรัพย์ กลุ่มฌาปนกิจ และกลุ่มอาชีพต่างๆ ด้านความรู้ความเข้าใจ และทัศนคติของคนในชุมชนท้องถิ่นในกลุ่มที่ไม่ได้เป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชนมีมากถึงร้อยละ 65 ที่ยังไม่ทราบและไม่เข้าใจถึงเรื่องการจัดสวัสดิการชุมชน ตลอดจนไม่เคยได้รับรู้ว่ามีนโยบายหรือโครงการที่รัฐบาลและภาคประชาชนร่วมกันดำเนินการอยู่ ส่วนคนในชุมชนที่เป็นสมาชิกกองทุนสวัสดิการชุมชนอยู่แล้ว ส่วนใหญ่จะมีความเข้าใจและมีทัศนคติต่อการจัดสวัสดิการชุมชนเป็นไปตามหลักการเบื้องต้นว่าเป็นการช่วยเหลือซึ่งกันและกันระหว่างคนในชุมชน แต่ในขณะเดียวกันก็ยังเห็นว่าขบวนการจัดสวัสดิการชุมชนที่เกิดขึ้น และความสำเร็จในการดำเนินงานของกองทุนต้องมาจากตัวของผู้นำชุมชนท้องถิ่นเป็นหลักมากถึงร้อยละ 62.5

ส่วนทุนทางสังคมของท้องถิ่นที่สำคัญก็คือ รูปแบบการจัดสวัสดิการชุมชนที่ได้ดำเนินการมาก่อนหน้า ได้เป็นรากฐานในการพัฒนาสถานะเป็นกองทุนสวัสดิการชุมชนในปัจจุบันก็คือ ฐานองค์กรการเงินชุมชนการบูรณาการกองทุน ประกอบด้วย 2 ท้องถิ่นตำบล ได้แก่ กองทุนสวัสดิการตำบลแม่สลองในที่แยกบริหารจัดการและพัฒนาจากกองทุนหมู่บ้านและชุมชนเมือง และกองทุนสวัสดิการตำบลแม่ฟ้าหลวงที่พัฒนามาจากกลุ่มออมทรัพย์แต่ละหมู่บ้าน กองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลเทอดไทยมีรากฐานมาจากกลุ่มผู้สูงอายุ และกองทุนสวัสดิการชุมชนท้องถิ่นตำบลแม่สลองนอกมีรากฐานจากกองทุนเพื่อช่วยเหลือผู้ยากไร้ และผู้ด้อยโอกาส ซึ่งดำเนินการมาตั้งแต่ปี พ.ศ. 2543 นับเป็นพื้นที่แห่งแรกของอำเภอแม่ฟ้าหลวงที่มีพัฒนาการจัดสวัสดิการชุมชนต่อยอดมาจนถึงโครงการสนับสนุนการจัดสวัสดิการชุมชนปัจจุบัน

แนวทางการสนับสนุนการจัดสวัสดิการชุมชน จำแนกตามสถานะการพัฒนาที่เกิดขึ้นกับแต่ละท้องถิ่นตำบล ณ ปัจจุบันมีอยู่ 3 ลักษณะได้แก่ ลักษณะแรกคือ การจัดการศูนย์เรียนรู้ในท้องถิ่นและเชื่อมโยงกิจกรรมทางสังคม ลักษณะที่สองคือ การขยายการจัดสวัสดิการจากขั้นพื้นฐานสู่การเชื่อมโยงงานเพื่อสังคม และลักษณะที่สามคือ การพัฒนาสถานะกองทุนสู่การจัดสวัสดิการชุมชนขั้นพื้นฐาน โดยกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลแม่สลองนอก จัดเป็นลักษณะแรกที่จะต้องมีกระบวนการการถ่ายทอดและสืบทอดการเรียนรู้ในเรื่องการจัดสวัสดิการชุมชนระหว่างสมาชิกในกองทุน ลำพังอาศัยกลไกการทำงานชุดเดิมฝ่ายเดียวก็จะทำให้ขาดความต่อเนื่องในกระบวนการทำงาน การถ่ายทอดอุดมการณ์ และกระจายแนวคิดด้านสวัสดิการชุมชน นอกจากนี้ศูนย์เรียนรู้ต้องเป็นตัวแทนของภูมิปัญญาของท้องถิ่นเพื่อการพัฒนาท้องถิ่นอย่างต่อเนื่อง ส่วนกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลเทิดไทย มีลักษณะอย่างที่สองคือ มีสถานะเป็นกองทุนที่กำลังการขยายการจัดสวัสดิการจากขั้นพื้นฐานสู่การเชื่อมโยงงานเพื่อสังคม ที่จะต้องทบทวนการจัดสวัสดิการที่สอดคล้องกับสภาพปัญหาและความต้องการของท้องถิ่นให้มากขึ้นเพื่อสร้างความเชื่อมั่นให้กับคนในชุมชน และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ส่วนกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลแม่ฟ้าหลวง และกองทุนสวัสดิการชุมชนตำบลแม่สลองใน จัดอยู่ในลักษณะที่สามมีสถานะเหมือนกันคือ กำลังการพัฒนาสถานะกองทุนสู่การจัดสวัสดิการชุมชนขั้นพื้นฐาน อย่างแรก คณะกรรมการของกองทุนจะต้องเร่งดำเนินการจัดระบบบัญชีและทะเบียนสมาชิกกองทุนในเป็นปัจจุบันเพื่อเตรียมความพร้อมในการเสนอโครงการขอรับการสมทบกองทุนสวัสดิการชุมชนรอบแรกในวาระที่ใกล้จะมาถึง

ศักยภาพของท้องถิ่นที่สามารถจัดการตนเองดีที่สุด ณ ปัจจุบันก็คือ การทบทวนถึงการขยายระบบการจัดสวัสดิการให้มากกว่าการจัดสวัสดิการขั้นพื้นฐาน เพื่อสร้างความเชื่อมั่นต่อระบบการจัดการตนเองในกองทุนสวัสดิการของเหล่าสมาชิก และองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น (อปท.) ซึ่งเป็นแนวทางสำคัญของการพัฒนากองทุนให้ได้รับการสนับสนุนในหลายภาคส่วน และช่วยส่งเสริมสถานะกองทุนให้มีความเข้มแข็งมากขึ้นกว่าเดิม




วิทยาลัยนานาชาติภูมิภาคลุ่มน้ำโขง มหาวิทยาลัยราชภัฏเชียงราย
International College of Mekong Region, Chiang Rai Rajabhat University
80 Phaholyothin Road, Muang District, Chiang Rai Province 57100, Thailand
Phone / Fax (66-53) 776-306
หลักสูตรและการจัดการศึกษา
การวิจัยและบทความทางวิชาการ
การบริการวิชาการแก่สังคม
การทำนุบำรุงศิลปวัฒนธรรม
การประกันคุณภาพการศึกษา
ตราสัญลักษณ์ประจำวิทยาลัย
ความเป็นมาของวิทยาลัย
ปรัชญา
วิสัยทัศน์
ปณิธาน
พันธกิจ
วัตถุประสงค์
Copyright 2008 International College of Mekong Region Chiang Rai Rajabhat University